Tagarchief: Örebro

Heilig huisje

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Zweden zijn hardlopers. Ik herinner me dat ik als kind op vakantie was in Hindås. Het was zondagochtend en katholiek als we toen nog waren gingen we, tevergeefs, op zoek naar een kerk. Onderweg werden we ingehaald door mannen met korte fladderige sportbroekjes en zweetbanden à la Björn Borg. Toen – jaren zeventig – vond ik dat heel merkwaardig.

Ook afgelopen zomer keek ik mijn ogen uit. Op de top van de 100 meter hoge Kvarntorpshögen, waar ik lui met de auto omhoog gekropen was en rustig rondslenterde, kwamen mij hardlopers tegemoet.  De bikkels hadden een 167 meter lange trap genomen – 427 treden om precies te zijn –  en of dat niet al stoer genoeg was legden ze ook de terugweg rennend af. Ter vergelijking: de Martinitoren telt 311 treden bij een hoogte van 97 meter

Deze sportieve onderneming heeft officiëel “besegra trappan”, ofwel: “overwin de trap.” Een enkele run omhoog, rond over de top en sprint via de verharde weg terug naar beneden wordt als een gemiddelde, uitdagingsloze trainingsinspanning beschouwd. Maar iemand die, binnen 5 uur, 10 keer deze lus gemaakt heeft mag zeggen dat hij de trap overwonnen heeft. Vanzelfsprekend worden er records bijgehouden. Sanna Holmgren Wiberg deed het in 2015 in 1 uur, 13 minuten en 11 seconden. Per Sjögren fikste het in 2017 in – Herejezus! –  57 minuten en 44 seconden.

Wie niet al totaal oververhit de top bereikt kan het kookpunt letterlijk opzoeken op deze vreemde Kvarntorpshögen. Hier en daar waarschuwen borden voor een bodemtemperatuur van 100 graden. Dat komt omdat de heuvel niet natuurlijk is ontstaan maar een overblijfsel is van olie-industrie in de veertiger jaren. Destijds  – Tweede Wereldoorlog – dreigde de import van olie in Zweden stil te vallen en won men olie uit aluinsteen. Tot 1966 werden de overgebleven slakken en as op een enorme berg gestort, die uiteindelijk door zijn hoogte ver boven de omgeving uitstak en nu dus nog steeds ligt na te smeulen.

Tegenwoordig valt er bovenop de Kvarntorpshögen behalve van het uitzicht ook van beeldende kunst te genieten. Langs een wandelroute staan werken van kunstenaars die zich lieten zich inspireren door de heuvel en zijn oliegeschiedenis. En daar, tussen al het hardloopgeweld, vind ik dan uiteindelijk toch mijn kerk in het van roestig vlechtwerk gebouwde ‘Absit Omen’ van Kent Karlsson; een plek om stil te staan en stil van te worden.

ig-logo-email meer foto’s vind je op Instagram – svenska smulor

Heilg huisje foto

Försök att översätta till Svenska

HELIGT HUS

Svenskar gillar löpning. Jag minns att jag som barn var i Hindås en vacker sommar. På söndagmorgon letade vi, som var fortfarande katoliker då, förgäves efter en kirka. På väg passerades vi av män i korta, fladdrande sportshorts och svetband såsom Björn Borg hade. Då – sjutiotalet – tyckte jag det var väldigt konstigt.

Även i somras förvånades jag. På Kvarntorpshögens 100 meter höga toppen, dit jag krypande kom fram med bilen och lugnt strosade runt, möttes jag av löpare. De tuffingarna tagit en 167 meter lång trappa – mer precis: 427 steg – och som om det inte räckte till sprang de omedelbart ner hela vägen.   Jämfört: 97 höga Martinitornet i Groningen har 311 steg.

Denna sportiva uppgift heter officiellt “besegra trappan”. En enda vända upp- och ner betraktas som en ”lagom” träningsansträngning utan utmaning, men de som gör tio varv upp för trappan, rundar toppen och springer körvägen ner inom 5 timmar, får säga ha ’besegrat trappan.’ Självklart att segrar registrerats. Sanna Holmgren Wiberg lyckades i en timma, 13 minuter och 11 sekunder. Per Sjögren klarade i – Herregud! – 57 minuter och 44 sekunder.

Är man inte redan totalt överhettat när man kommer fram på toppen kan man söka bokstvliga kokpunkten på den här konstiga Kvarntorpshögen. På flera ställen varnar tavlor för markens temperatur, som kan öka till och med 100 grader. Det beror på att högen inte kommit till på ett naturligt sätt men är en efterlämning av oljindustrien i fyrtiotalet. Då – i andra världskriget – ströps oljetillförseln till Sverige och började man utvinna olja ur alunskiffer. Fram till 1966 störtas varma skifferna på en stor hög som slutligen blev Närkeslättens högsta punkt och ännu sakte brinner.

Numera kan man njuta av toppens utsikt och dessutom också skåda konst. Längs en vandringsled finns skulpturer av konstnärer som inspirerades av högen och sin ojlhistoria. Och där, mitt i hela  löpspektaklet, jag slutligen ändå hittar min kirka. Rostiga monumentet ‘Absit Omen’ van Kent Karlsson är ett perfekt ställe att stå still och vara tyst.

ig-logo-email flera bilder finns på Instagram – svenska smulor

Getagged , , , , , , , , , , , ,

Arts in opleiding

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Mary Mc Donald onderbrak haar telefoontje met de afdeling röntgen. Ze was nog niet zo lang gediplomeerd en had ontzag voor dokter Jason Reece. Zijn blonde krullen, onweerstaanbare lach en atletisch gebouwde lichaam brachten haar makkelijk uit balans. Maar zijn normaal zo heldere, blauwe ogen hadden nu een verwilderde uitdrukking. Kennelijk had iets hem uit zijn humeur gebracht, iets waarvoor hij haar verantwoordelijk hield. “Ik wil dat dit vandaag nog in orde komt. Vandaag dus!” brieste hij ongeduldig. Als hij zo met het ziekenhuispersoneel omging, was ze blij dat ze maar af en toe samen dienst hadden.

Ojee! Had dokter Jason maar in Örebro gestudeerd. Het universiteitsziekenhuis daar bedient een groot achterland en beschikt sinds een paar jaar over een eigen, nieuw gebouwd artsenopleidingscentrum. Omdat gewerkt wordt vanuit problem-based-learning vind je er behalve collegezalen ook veel ruimtes waar kleine werkgroepen kunnen overleggen. Pauzes worden genoten in een kanariegele kantine, die veel weg heeft van een foodtruck op een zomers pleintje.

De medische bibliotheek in het opleidingscentrum herbergt naslagwerken, onderzoeksartikelen, tijdschriften, e-boeken en geeft toegang tot een enorme database. In de zomerperiode nemen de bibliotheekmedewerkers in alle rust de tijd om de collectie te herschikken en zo hun eigen accenten te leggen.

En daarom staat tegenwoordig, op een prominente plek, een kast met niet-wetenschappelijke ziekenhuisliteratuur; klassiekers, romans  – geen flutpockets over Jasons en Marys – en ook ervaringsverhalen van patiënten en medici. De kast is een uitnodiging aan de jonge artsen in opleiding, om oog te houden voor de dokter en de patiënt in al zijn facetten, een prikkel om het holistische plaatje te zien en niet alleen het medische probleem of de functionele collega.

Proefschriften van de eerste promovendi prijken feestelijk aan dikke spijkers in een daarvoor bestemde ‘kennisboom’ in het centrum. De artsenopleiding in Örebro is zo’n succes dat uitbreiding van de nieuwbouw alweer noodzakelijk is.

Jason negeerde zijn pieper. Hij begreep dat hij zich onuitstaanbaar bot had gedragen. Dagenlang had er een ijzige stilte tussen hem en Mary gehangen. En dat terwijl hij niets liever wilde dan haar liefhebben, haar frêle lichaam vasthouden en zijn lippen op de hare  drukken. Hij hield van haar en moest haar dat eindelijk es duidelijk maken. Hoofd en hart verbinden. Vandaag nog.

sam_1539

Försök att översätta till Svenska

LÄKAREN

Mary Mc Donald avbröt telefonsamtalet med röntgenavdelning. Hon var nyligen diplomerad och såg upp till doktor Jason Reece. Hans blonda lockar, oemotståndligt leende och atletiskt byggd kropp, väckte en kraftig ostadighetskänsla. Men hans vackra, blå ögon såg förvildad ut nu. Klart att något gav honom dåligt humör. Något han höll henne ansvarig för. “Jag vill att det här ordnas idag, hör du. Idag!” skrek han otåligt. Om han umgicks så här med sjukhuspersonalen, ville hon inte längre samarbeta med honom.

Oj då! Om doktor Jason bara hade pluggat i Örebro. Universitetsjukhuset där erbjudar folk från hela länet sjukvård och började utbilda läkare sedan 2011, i ett eget, nybyggt utbildningcenter. Eftersom man hanterar problembaserad lärande, finns det utom hörsalar även många ställen, där små studentgrupper får överlägga. Fika och lunch kan njutas i ett öppet, kanariegult matsal, som liknar en foodtruck på ett litet torg på en fin sommardag.

Medicinska biblioteket i utbildningscentret innehar uppslagsböcker, forskningsartiklar, tidskrifter, e-böcker och elektroniska databaser. Under sommarperioden tar bibliotekets medarbetare tid att ordna kollektionen. Det ger dem möjligheten att accentuera vissa teman.

Därför står det nuförtiden, på en prominent plats, ett skåp fyllt med inte-vetenskaplig litteratur; klassika romaner – ingen skräplitteratur – och även patienternas och läkarnas erfarenhetsberättelser. Skåpet är en inbjudan till unga läkare som utbildas, att ge akt på läkaren och patienten i alla sina dimensioner. En retelse att hantera en holistisk människosyn och inte bara tänka i ett medicinskt problem eller funktionella kollegor.

Doktorsavhandlingar av de första doktoranderna spikades med stolthet i ett typ ‘kunskapsträd’ i biblioteket. Örebros utbildningsprogrammet för läkare är en sådan stor succé att det redan behövs mer nybygget.

Jason struntade i larmsignal från bröstfickan. Han förstod att han hade betett sig överlägset och hänsynslöst. De senaste dagarna hade stämningen mellan honom och Mary varit ytterst frostigt, medan han önskade inget hellre än att älska henne, att hålla hennes smala kropp och trycka sina läppar mot hennes. Han var kär i Mary och skulle fan äntligen förklara det för henne. Få balans mellan huvudet och hjärtan. Redan idag!

Getagged , , , , , , , , , ,