Tagarchief: Malmö

Pitbull

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Malmö zindert van de hitte. Manlief bedankt voor een rondje door de binnenstad en kiest voor een terras. Gezond verstand, heet dat. Al snel houd ik Stortorget en de warme winkelstraten voor gezien en keer terug naar de plek waar ik hem heb achtergelaten. Tot mijn verbazing heeft hij gezelschap. Er is een dame aan zijn tafel geschoven maar echt gelukkig lijkt hij daar niet mee te zijn. “Ah, daar ben je,” zegt hij met enige wanhoop in zijn ogen. Hij knikt naar de vrouw en legt uit: ”ze is net gegrepen door een hond, zo’n pitbulltype. De mensen hiernaast hebben al water voor haar gehaald maar ze wordt maar niet rustig en spreekt geen Engels.”

Ze zit voorovergebogen op een stoel, zwetend en kortademig. Twee boodschappentassen staan naast haar op de grond. Ze wrijft, hoofdschuddend, over haar been waarop godzijdank geen open wonden te zien zijn. Ondertussen herhaalt ze als in een mantra “ik begrijp het niet, ik begrijp het niet.” Het is vooral de schrik die haar ontregelt. Schrik vermengd met boosheid om de hondenbazin die zich snel uit de voeten gemaakt heeft. Met levendige gebaren vertelt ze wat er gebeurde. Ze heeft niets tegen honden, integendeel. “Maar denk toch eens aan al die kleine kindertjes die hier lopen!” Leeg stroomt ze, vuur vlamt op in de vermoeide blik. Haar zus is ooit gebeten en nog altijd panisch voor viervoeters.

Ze zien elkaar zelden. Toen ze uit Kosovo vluchtten kwamen ze in verschillende landen terecht; de een in Zweden, de ander in Duitsland. Er is ook nog en broer, in Nederland. Ze hebben het goed, allemaal. Ze heeft een eigen appartementje; zo klein dat ze zich in haar keukentje nauwelijks kan keren. “Maar ja, er mogen ook wel wat pondjes af,” zegt ze. Daar is-ie; de eerste glimlach. Haar ademhaling zakt, ze neemt nog een slok water en valt even stil. Onverwacht gevaar, dat is het ergst en went zelfs na 20 jaar leven in veiligheid niet.

Ze recht haar rug, neemt nog een slokje en wijst op de mensen aan het naast gelegen tafeltje. “Zo lief, dat ze water haalden. En je man…hij spreekt geen Zweeds, waar komt hij vandaan?” “We komen uit Nederland”, zeg ik. “Jij ook? Net als mijn broer!”  Ze pakt mijn hand stevig vast, staart me vriendelijk aan. Dan staat ze rustig op en verdwijnt in het winkelend publiek.

Stortorget

Försök att översätta till Svenska

PITBULL

Malmö darrar av hettan. Min man tackar nej till en runda genom stan. Det kallas sunt förnuft. Redan snabbt går jag över Stortorget, genom de varma butiksgatorna och återvänder till stället där jag lämnade honom kvar. Till min förvåning har han fått sällskap. En kvinna sitter vid hans bord men han verkar inte vara så lycklig med henne. ”Ah, du är tillbaka”, säger han, lite desperat. Han nickar mot kvinnan och berättar: ”hon precis gripits av en hund, en sån pitbulltyp. Folk från bordet bredvid gav henne en glas vatten. Men hon lugnar inte ner sig och talar inte engelska.”

Hon sitter framåtlutad, svettas och andas kort och stötvis. Två väskor står bredvid henne på marken. Hon gnugga sina ben där, gudeslov, inga sår syns och upprepar ”jag förstår inte, jag förstår inte”, liksom hon mumlar ett mantra. Det är mest skräck hon fångas av. Skräck blandas med ilskan på hundägare som sprang iväg så fort hon kunde. Med häftigt gestikulerande händer berättar hon vad som hänt. Hon har inget emot hundar, tvärtom.” … Men tänk på alla de små barn som går här!” Orden väller fram, eld flammar upp i hennes trötta blick. En gång hennes syster bitats, hon  fortfarande lider av en panisk rädsla för fyrbenta.

De träffas sällan. När de flyttade från Kosovo hamnade de i olika länder; hon i Sverige, syrran i Tyskland. Det finns även en bror, som bor i Nederländerna. De har det bra, alla. Hon har en egen lägenhet, köket är så liten att hon inte kan vrida sig. ”Men äsch, jag skulle gå ner i vikt också”, säger hon. Nu bryter ett leende fram. Andningen sänker, hon tar en klunk vatten och tystnar. Oformodad faran, det är det värsta av allt och inget hon vänja sig vid.

Hon sträcker ryggen, tar en klunk vatten till och pekar på folk vid bordet bredvid. ”Så snällt att de erbjöd ett glas vatten. Och din man…han talar inte svenska, vart kommer han ifrån?” ”Vi kommer från Nederländerna”, säger jag. ”Du med? Precis som brorsan!” Hon tar min hand, håller den i stadigt grepp. Hennes djupbruna ögon ser vänligt på mig. Sen tar hon väskorna och försvinner lugnt i shoppande folk.

Getagged , , , , , ,

Muizenrestaurant

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Ze zijn terug, de muizen van Malmö! Nu met “Frankie och Benjys bokhandel” en “Teatro Reggiano” aan de Amiralsgatan.

Begin december 2016 openden de muizen al het piepkleine Italiaanse restaurant Topolino en het notenwinkeltje ‘Noix de vie’ aan de Bergsgatan. Voorbijgangers gingen massaal op de knieën om zich te vergapen aan de bizar detaillistisch uitgewerkte horeca van niet meer dan 70 x 30 cm. Kazen uit alle windstreken, aan slingers geregen zonnebloempitten, knapperige hazelnoten en geurige amandelen in de etalage en een met klimrozen beschut buitenzitje om dat lekkers op te peuzelen. Op de deur aanwijzingen over al dan niet geaccepteerde creditcards en aan de buitenmuur affiches van actuele tentoonstellingen en concerten, een fiets tegen de gevel en sfeervolle verlichting in de avonduren. Geen detail was toeval, geen naam zonder verwijzing.  Kijk echt HIER even om een beeld te krijgen.

Achter de muizenvoorzieningen zit een kunstenaarscollectief dat zich Anonymouse noemt. Ze spelen met het genoeglijke idee dat er een parallelle wereld zou kunnen bestaan waar muizen leven, net als wij, gemaakt van de spullen die wij weg gooien. Een groter doel dan een beetje blijheid verspreiden hebben ze niet en wie goed kijkt ziet inderdaad ‘left-overs’ zoals flessedoppen, lollystokjes, klosjes en bouten.

Hoewel hongerige uilen en katten in principe de grootste vijanden van muizen zijn bleek vorig jaar ook de mens een gevaar. Na 3 weken sneuvelden ‘Topolino’ en ‘Noix de vie’ door vandalisme. Meer nog dan de muizen zelf waren de Malmöers verontwaardigd. Bij de jaarlijkse uitreiking van de stadsarchitectuurprijzen kregen de minibouwsels een eervolle vermelding.

Muizen zijn onvermoeibaar en nieuwsgierig. Dat bleek toen in de zomer, achter een willekeurig elektriciteitshuisje het pretparkje “Tjofsans” aangelegd werd, compleet met waarzegster, spookhuis en reuzenrad. En tot ieders verrukking doken de muizen in september opnieuw op, in textielstad Borås, met ‘Pärlans tyger’ (‘pareltjes van stof’) en antiquariaat ‘Sorkhs skattkammare’. Dat de muizen voor duurzaam kiezen bleek toen ‘Dunkan’ geopend werd. Bij het uit een oude jerrycan gemaakte pompstation tanken de muizen milieuvriendelijke koolzaad- en olijfolie.

Soms vormen muizen een plaag, ze vreten gaten in je dure isolatie en niet zelden veroorzaken ze gillende paniek en angstdromen. Maar wie van de straatkunst van Anonymouse toch niet stiekem een heel klein beetje vrolijk wordt heeft – vrees ik – het dromen verleerd.

Lieve lezer, koester het kleine en heb een mooi nieuw jaar!

insta anonymouse

Försök att översätta till Svenska

MÖSSRESTAURANG

De är tillbaka, Malmös mössen! Nu med “Frankie och Benjys bokhandel” och “Teatro Reggiano” på Amiralsgatan.

I början av december 2016 öpnade mössen redan mycket liten italieniska restaurangen ’Topolino’ och nötbutiken ’Noix de vie’ på Bergsgatan. Massor fotgängare föll på knä för att titta på bisarrt detaljerat tillverkade matserveringen, som mätte inte mer än 70 x 30 cm.

Bakom skyltfönstret sågs ostar från alla väderstreck, en slinga solroskärnor, knapriga hasselnötter och välluktande mandlar. På en uteservering med rosor kunde man nujta av all den goda maten.   Klistermärken av accepterade kreditkort satt på dörren och på utevägg hängde affischer av utställningar och konserter. En cykel stod lutad mot gaveln och på kvällen var allt stämningsfull belyst. Ingen enda detalj var en slump, inget namn utan skojigt hänvisning. Gärna titta HÄR att få ett intryck.

Bakom mössfaciliteter finns ett konstnärskollektiv som kaller sig för Anonymouse. De leker med charmiga idén att det skulle finnas en värld parallell till vår, där möss lever precis som vi, fast använder de saker vi har tappat. Det finns ingen djupare grund än ville sprida lite glädje och de som tittar väl upptäckar verkligen ’left-overs’ såsom kapsyler, glasspinnar, garnspolar och bultar.

Fast att hungriga ugglor och katter är faktiskt mössens storsta fiender, visade sig ifjol framförallt människor vara ett hot. Efter tre veckor vandaliserades ‘Topolino’ och ‘Noix de vie’. Mer än mössen själv var Malmöboerna upprörda. Juryn av Malmös Stadsbyggnadspris 2017 delade ut ett hedersomnämnande till Anonymouse.

Möss är nyfikna och står på sig. Det blev uppenbart i somras då, bakom en tillfällig elskåp på Solters plan, tivolin ’Tjofsans’ anlagts, komplett med spåkvinna, skräcktunnel och pariserhjul. Till allas glädje dök mössen i september upp i textilstaden Borås, med tygbutiken‘Pärlans tyger’ och antikvariatet ‘Sorkhs skattkammare’. Att möss väljer hållbart blev tydligt när ’Dunkan’ öppnades. Här tankar de miljövänliga raps- och olivolja.

Ibland är möss en plåga; de gnager hål i kablar och isoleringsmaterial och inte sällan orsaker de skrik, panik och märdrömmar. Men de som inte smygkänner en smula glädje för Anonymouses gatukonst har – så fruktar jag – avvant att drömma.

Kära läsare, upskatta småsaker och ha ett fint nytt år!

Getagged , , , , , , , , , , , , , ,

Folketspark

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Voorbij de Öresundsbrug ligt Zweden aan je voeten. Al op de brug komt Malmö in zicht. De nieuwbouw van Västra Hamnnen is duidelijk herkenbaar, de imposante, gedraaide toren, “Turning Torso”, valt niet te missen. Malmö presenteert zich daarmee als een moderne stad. Maar hip, strak en nieuw is niet het enige wat de stad te bieden heeft.

In het zuidelijke deel van het centrum ligt de wijk Möllevången, ooit gebouwd voor Zweedse arbeiders maar tegenwoordig een smeltkroes van nationaliteiten. Op de dagelijkse versmarkt van het Möllevångstorg laat zich die sfeer goed proeven.

Een andere publiekstrekker in Möllevången is het Folketspark, dat begin 1800 werd aangelegd voor privégebruik maar in 1891 gekocht werd door de Socialdemokratiska Vereninging en toepasselijk met een 1 mei viering werd ingewijd.

In de loop der eeuwen is het park een echt volkspark geworden. Er kwamen speeltoestellen, speelfonteinen, een terrarium en een dierenweitje, minigolf, theaters en muziekpodia.

In de winter kan er geschaatst worden en vanaf het moment dat de krokussen gaan bloeien, wordt er gepicknickt op de grasveldjes. In de zomer zijn er kindervlooienmarkten (“barnloppisar”) en kleine, gele “parkbodarna” waar boeken geruild kunnen worden, een mobieltje kan worden opgeladen of een potje schaak kan worden gespeeld. Een bonte mix van mogelijkheden dus, in een wat truttige sfeer, die gerust retro genoemd mag worden.

Absolute aanrader is café-restaurant “Far i Hatten”. Op het terras zit je onder de bomen, die ’s avonds verlicht worden door slingers van gekleurde gloeilampen. Binnen wordt eten geserveerd waar veel zorg aan besteed is. Bereid met lokaal geproduceerde en ecologische ingrediënten, maar vooral: erg lekker. In de loop van de avond ontstaat er leven op het podium. Er wordt een quiz gespeeld of live muziek gemaakt door singer-songwriters, bluegrass- of jazzmuzikanten. In dit concept is terug te zien dat de crew uit zowel goede koks als ervaren muzikanten bestaat.

Aanstaande dinsdag 17 maart, wordt in het Folketspark het eldfest (vuurfeest) gevierd, een gebruik dat hoort bij de tradities van het Iraanse Nieuwjaar en er over gaat licht, warmte en liefde te verspreiden. Er worden vuren ontstoken waar overheen gesprongen kan worden, en ook hierbij hoort muziek.

En ja, dan is het toch jammer dat het zo’n eind rijden is naar de Öresundsbrug.

Website Folketspark: http://www.malmofolketspark.se/

Website Far I Hatten: http://www.farihatten.se/

Folketspark foto

Försök att översätta till Svenska:

FOLKETSPARK

Förbi Öresundsbron börjar Sverige. Redan från bron ser man Malmö. Nybyggd Västra Hamnnen ses tydligt, med “Turning Torso” som kan inte missas. Malmö presenteras därmed som en modern stad. Men hippt och nytt är inte det enda staden erbjuder.

I södra innerstaden finns stadsdelen Möllevången, förr byggt för arbetarbefolkning, men idag en kvarter med många nationaliteter. Stämningen känner man bäst när man besöker Möllevångstorgs frukt- och grönsakermarknat.

Även Folketspark är en ställe som drar människor. Parken blev anlagt i början av 1800-talet som privatpark. Aret 1891 blev Socialdemokratiska Föreningen ägare och blev det en park för folket. Det infann sig lekplatser, fontäner, terrariet och minibondgården, minigolf, teatrar och musikscener. I vinter kan man åker skridskor och redan när krokusar blomstrar sätter första besökare sig på grasmattor och har picknick. I sommar finns små, gula parkbodarna, där man kan byta böcker, ladda mobilen eller spela schack. En brokig blandning av möjligheter alltså, i ett slags gammaldags stämning, som man får kalla retro.

Absolut  rekommenderat är café-restaurang “Far i Hatten”. Ute på terrassen sitter man under trän som bär färgglad belysning i kvällarna. Inne serveras välomsorgsfull lagad mat. Tillrett av närproducerad och ekologisk ingredienser, men framför allt: riktig gott. Under kvällen kan man spela quiz eller lyssna på live musik: singer-songwriters, bluegrass och jazz.  Konceptet visar att crew består av både duktig kockar och musikanten.

Nästa tisdag, 17 mars, firar man eldfesten i parken. En kulturell högtid som har nära anknytning till det Iranska nyåret och handlar om att sprida ljus, värme och kärlek. Sju eldar ska blir tänd, där man kan hoppa över.

Och jajamän….då är det synd att det ta så mycket tid att köra till Öresundsbron.

Websidan Folketspark: http://www.malmofolketspark.se/

Websidan Far I Hatten: http://www.farihatten.se/

Getagged , , , ,