Tagarchief: blog zweden

Timbuktu

Op dagen dat ik weemoedig besef dat Barack Obama binnenkort echt zijn verhuisdozen gaat inpakken, helpt het mij om ‘Timbuktu’ te googelen. En nee, dat heeft niets met wanhopige emigratieplannen maar alles met muziek te maken.

Hiphopper Timbuktu, oftewel Jason Diakité, is mijn medicijn tegen maatschappelijk pessimisme. Vanwege zijn aanstekelijke energie op het livepodium hou ik van deze man, die bovendien indruk maakt door de manier waarop hij zich inzet voor een verdraagzamer samenleving. Hij ontving daarvoor verschillende prijzen en een stipendium, maar dat terzijde.

Google is gul vandaag. Ten eerste is het boek “en droppe midnatt” uitgekomen, waarin Jason Diakité, kind van een blanke moeder en zwarte vader, de zoektocht naar zijn familiewortels schetst en o.a. terechtkomt op katoenplantages in de V.S.  In een televisie-interview vertelt hij:

“Kijk, ik heb hier een geboortevlekje op mijn hand, een stukje blanke huid. Als kind kon ik daar urenlang naar staren, al het bruine eromheen wegdenken en me voorstellen hoe mijn leven zou zijn als de rest van mijn huid ook blank was: makkelijker, ik zou als de anderen zijn, erbij horen, mooi zijn. Ik hoopte op de kleine kans dat de witte vlek zou groeien tot ik helemaal wit zou zijn. Dat gebeurde niet en zal ook nooit gebeuren. Maar ik leerde ermee leven en kan ondertussen meer van mezelf houden.”

Confronterend: dit gaat niet zomaar over racisme in Amerika, maar ook over de jaren ’80, Zweden, Europa. Dit gaat over ons.

Even slikken, daarna klik ik verder naar iets wat op een reclameboodschap lijkt. De firma Läkeröl verkoopt keelpastilles onder het motto “makes people talk.” Nu komt de producent met een bijzondere, gratis app voor de smartphone: “Let’s Talk!” Nieuwe Zweden die de taal nog niet beheersen worden daarbij gekoppeld aan vloeiend Zweeds sprekende landgenoten. Gebruikers vinden elkaar op basis van interesse en kunnen videogesprekken voeren waardoor de een taalvaardiger wordt en de ander bijleert over de achtergrond van zijn of haar taalvriend. Jason Diakité is ambassadeur van de app en test die via een (Engelstalig) gesprek met Ramy, een muzikant uit Egypte. Het gesprek is optimistisch, warm en indringend.

Neem ik een Trachitol dan duurt het doorgaans een half uur voordat ik me beter voel. Deze Läkerölclip heeft al maximaal effect in amper 5 minuten. Het kan wel, het komt goed, “det löser sig”.

lets-talk-foto

Försök att översätta till Svenska

TIMBUKTU

I vissa stunder, när jag vemodigt inser att Barack Obama snart definitivt kommer packa sina flyttkartonger, hjälper det mig att googla ‘Timbuktu’. Och nej, det har ingenting med desperata emigrationsplaner men väl allt med musik att göra.

Hiphoppare Jason Diakité, artistnamn Timbuktu, är min medicin mot samhällspessimism. På grund av smittsamma energin han visar på scenen älskar jag den här mannen och dessutom imponerar sättet på vilket han anstränger sig för ett fördragsamt samhälle. Han fick några priser och ett stipendium för det.

Google är generös idag. Först och främst släpptes boken “en droppe midnatt” i den Jason Diakité, som har en vit mamma och svart pappa, skriver om sökandet efter sin identitet och familjerötter, bl.a. i slaveriets USA. I en tv-intervju berätter han:

Jag har ett födelsemärke. Jag har alltid haft det. Där är det. Jag kunde sitta och titta på fläckan och försöka tänka bort det bruna runtomkring. ”Så hade skinnet sett ut om jag var vit. Då hade livet varit lättare. Då hade jag passat in och varit vacker.” Jag hoppades att det fanns en chans att fläcken skulle växa. Men det har den inte gjort och kommer aldrig att göra. Istället växte jag in i hur allting runtom fläcken ser ut och lärde mig att älska mig själv mycket bättre.

Konfronterande: det här handlar inte bara om rasism i USA, men även om ett barn på åttiotalet i Sverige, Europa.

Jag är tyst en stund. Då klickar jag vidare och hittar något som liknar en reklamannons. Företaget Läkeröl säljer halspastiller under mottot “Läkeröl, makes people talk”. Nu kommer producenten med en speciell, gratis app för smartphone: “Let’s Talk!” Nysvenskar, som behöver öva lite på svenska kopplas ihop med personer som pratar flytande svenska. Användare kombineras intressebaserad. De håller videosamtal genom vilket den ena lära sig svenska och den andra lära sig om språkvännens bakgrunden. Jason Diakité är appens ambassadör och testar den via ett samtal med Ramy, musikant från Egypten. Samtalet är optimistiskt, varmt och inträngande.

Det tar vanligtvis mer än en halvtimma innan en Paracetamol får mig känna mig lite bättre. Det här Läkerölklippet har supereffekt redan efter knappt 5 minuter. Det löser sig, “het komt goed”.

Getagged , , , , , , , , ,

Dwalen

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Toen ik een jaar of 10 was speelde ik wel es bij een klein ven waar je via een soort landtong in kon lopen. In mijn fantasie verdwaalde ik en gebeurden er de meest spannende dingen. Maar de werkelijkheid is dat we spreken over een plek van nog geen 50 vierkante meter, vlakbij een nette woonwijk en dat ik altijd keurig op tijd thuis was voor het avondeten.

Op het eiland Torpön, met zo’n 100 vaste bewoners gelegen in het Sommenmeer, begint de dag met regen. Daarom lopen we pas na de middag het bos in. Al na een ruime kilometer vertoont een eekhoorn, als een ware circusartiest, zijn kunsten in de boomtoppen. Het omhoog kijken leidt ons af en prompt staan we gedesoriënteerd naar het routekaartje te staren. Hebben we een zijpad over het hoofd gezien, een baai teveel geteld? Geeft niet; volgens de simpele kaart zullen we, mits we de waterkant aanhouden, verschillende uitzichtpunten passeren en die gaan we ongetwijfeld herkennen.

We slingeren over rotsen, langs met riet begroeide oeverkanten en door jong berkenbos. Jammer genoeg bieden de uitzichtpunten geen houvast; het zicht op het Sommenmeer is namelijk overál panoramisch. Soms is het klauterpad smal en stenig, dan weer breed en zompig. De lijsterbes kleurt dieprood, we menen een visarend te zien, een uit koers geraakte reebok panikeert zigzaggend voor ons uit. Het is stil en mooi op Torpön.

Ergens onderweg staat een houten schuilhutje. Met punaises is een vergeelde poster uit het tijdschrift Häst (“Paard”) aan de muur geprikt. Een blozende jongeman in groene overall kijkt übervrolijk op naar zijn vierbenige vriend. Beetje een dwaling; ik heb nog nooit een man op die manier naar een paard zien kijken. Behalve Hoofdpiet, wanneer die tijdens de intocht krampachtig zijn gezicht én het onrustige paard van Sinterklaas onder controle probeert te houden.

Door dit teken van menselijke beschaving realiseren we ons dat we trek hebben. Behalve wat bosbessen hebben we al een tijdje niks meer gegeten, er rest ons slechts een stukje chocolade. Het overzicht over de route zijn we al lang kwijt, de waterkant en de stand van de zon zijn ons baken. Als we eindelijk de verharde weg bereiken, begint zich mist te vormen boven het Torpasjön. Als in een sprookje trekt de nevel over het wateroppervlak.

We zijn ruim 4 uur verder. Moe, hongerig, verliefd op Torpön en zeker te laat terug voor het avondeten.

sam_2062-kopie

Försök att översätta till Svenska

GÅ VILSE

Som 10-åring lekte jag då och då vid en liten, grund sjö där en liten udde sköt ut i vattnet. I mina fantasier gick jag vilse och hände massor av spännande saker. Verkligheten är att det handlar om ett ställe som mäter knappt 50 kvadratmeter, nära ett lugnt kvarter och att jag alltid hinnade tillbaka till middagen.`

Torpön, största ön i sjön Sommen, med ett knappt hundratal fastboende, börjar dagen med regn. Därför går vi först i eftermiddag ut i skogen. Efter drygt en kilometer förevisar en ekorre, såsom en riktig cirkusartist, sina akrobatiska färdigheter i trädtopperna. Att titta uppåt avleder oss från rutten och prompt stirrar vi desorienterade på kartan. Har vi missat en stig till höger eller räknat en vik för mycket?  Nåja, ingen fara, enligt kartan ska vi passera flera utsiktspunkter. Om vi följer sjökanten skulle vi utan tvivel känner igen dessa ställen.

Slingan går över klippor, längs sjöbräddar beväxta med bladvass och genom ung björkskog. Tyvärr nog ger utsiktspunkterna inget håll; vyn över Sommen är faktiskt fin överallt. Bitvis är stigen smal och stenig, här och där är den bred och sumpig. Rönn färgas djuprött, vi tror se en fiskgjuse, ett rådjur i panik korsar vägen. Det är tyst och vackert på Torpön.

Någonstans på väg står en liten koja. Där inne fästats en gulnad poster från tidningen Häst med häftstift på väggen. En kille i grön overall tittar überglatt uppåt hans fyrbent vän. Det verkar påhittad; jag har aldrig sett en man titta på en häst på det sättet. Förutom ‘Huvudpetter’ när han under det årliga intåget, krampaktigt försöker hålla kontroll över både hans glada ansikte och Sinterklaas’ nervösa häst.

Det där tecknet på mänsklig civilisation väcker vår lust att äta. Vi käkar några blåbär och det finns en liten bit choklad kvar i ryggsäcken. Översikten över stigarna tappade vi redan ett bra tag, vattenkanten och solen är våra båkar. När vi äntligen når asfaltvägen, börjar det dimma över Torpasjön. Som i en saga drar diset över vattenytan.

Det är drygt fyra timmar senare. Vi är trötta, kära i Torpön och visst inte hinner med middagen.

Getagged , , , , , , ,

Arts in opleiding

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Mary Mc Donald onderbrak haar telefoontje met de afdeling röntgen. Ze was nog niet zo lang gediplomeerd en had ontzag voor dokter Jason Reece. Zijn blonde krullen, onweerstaanbare lach en atletisch gebouwde lichaam brachten haar makkelijk uit balans. Maar zijn normaal zo heldere, blauwe ogen hadden nu een verwilderde uitdrukking. Kennelijk had iets hem uit zijn humeur gebracht, iets waarvoor hij haar verantwoordelijk hield. “Ik wil dat dit vandaag nog in orde komt. Vandaag dus!” brieste hij ongeduldig. Als hij zo met het ziekenhuispersoneel omging, was ze blij dat ze maar af en toe samen dienst hadden.

Ojee! Had dokter Jason maar in Örebro gestudeerd. Het universiteitsziekenhuis daar bedient een groot achterland en beschikt sinds een paar jaar over een eigen, nieuw gebouwd artsenopleidingscentrum. Omdat gewerkt wordt vanuit problem-based-learning vind je er behalve collegezalen ook veel ruimtes waar kleine werkgroepen kunnen overleggen. Pauzes worden genoten in een kanariegele kantine, die veel weg heeft van een foodtruck op een zomers pleintje.

De medische bibliotheek in het opleidingscentrum herbergt naslagwerken, onderzoeksartikelen, tijdschriften, e-boeken en geeft toegang tot een enorme database. In de zomerperiode nemen de bibliotheekmedewerkers in alle rust de tijd om de collectie te herschikken en zo hun eigen accenten te leggen.

En daarom staat tegenwoordig, op een prominente plek, een kast met niet-wetenschappelijke ziekenhuisliteratuur; klassiekers, romans  – geen flutpockets over Jasons en Marys – en ook ervaringsverhalen van patiënten en medici. De kast is een uitnodiging aan de jonge artsen in opleiding, om oog te houden voor de dokter en de patiënt in al zijn facetten, een prikkel om het holistische plaatje te zien en niet alleen het medische probleem of de functionele collega.

Proefschriften van de eerste promovendi prijken feestelijk aan dikke spijkers in een daarvoor bestemde ‘kennisboom’ in het centrum. De artsenopleiding in Örebro is zo’n succes dat uitbreiding van de nieuwbouw alweer noodzakelijk is.

Jason negeerde zijn pieper. Hij begreep dat hij zich onuitstaanbaar bot had gedragen. Dagenlang had er een ijzige stilte tussen hem en Mary gehangen. En dat terwijl hij niets liever wilde dan haar liefhebben, haar frêle lichaam vasthouden en zijn lippen op de hare  drukken. Hij hield van haar en moest haar dat eindelijk es duidelijk maken. Hoofd en hart verbinden. Vandaag nog.

sam_1539

Försök att översätta till Svenska

LÄKAREN

Mary Mc Donald avbröt telefonsamtalet med röntgenavdelning. Hon var nyligen diplomerad och såg upp till doktor Jason Reece. Hans blonda lockar, oemotståndligt leende och atletiskt byggd kropp, väckte en kraftig ostadighetskänsla. Men hans vackra, blå ögon såg förvildad ut nu. Klart att något gav honom dåligt humör. Något han höll henne ansvarig för. “Jag vill att det här ordnas idag, hör du. Idag!” skrek han otåligt. Om han umgicks så här med sjukhuspersonalen, ville hon inte längre samarbeta med honom.

Oj då! Om doktor Jason bara hade pluggat i Örebro. Universitetsjukhuset där erbjudar folk från hela länet sjukvård och började utbilda läkare sedan 2011, i ett eget, nybyggt utbildningcenter. Eftersom man hanterar problembaserad lärande, finns det utom hörsalar även många ställen, där små studentgrupper får överlägga. Fika och lunch kan njutas i ett öppet, kanariegult matsal, som liknar en foodtruck på ett litet torg på en fin sommardag.

Medicinska biblioteket i utbildningscentret innehar uppslagsböcker, forskningsartiklar, tidskrifter, e-böcker och elektroniska databaser. Under sommarperioden tar bibliotekets medarbetare tid att ordna kollektionen. Det ger dem möjligheten att accentuera vissa teman.

Därför står det nuförtiden, på en prominent plats, ett skåp fyllt med inte-vetenskaplig litteratur; klassika romaner – ingen skräplitteratur – och även patienternas och läkarnas erfarenhetsberättelser. Skåpet är en inbjudan till unga läkare som utbildas, att ge akt på läkaren och patienten i alla sina dimensioner. En retelse att hantera en holistisk människosyn och inte bara tänka i ett medicinskt problem eller funktionella kollegor.

Doktorsavhandlingar av de första doktoranderna spikades med stolthet i ett typ ‘kunskapsträd’ i biblioteket. Örebros utbildningsprogrammet för läkare är en sådan stor succé att det redan behövs mer nybygget.

Jason struntade i larmsignal från bröstfickan. Han förstod att han hade betett sig överlägset och hänsynslöst. De senaste dagarna hade stämningen mellan honom och Mary varit ytterst frostigt, medan han önskade inget hellre än att älska henne, att hålla hennes smala kropp och trycka sina läppar mot hennes. Han var kär i Mary och skulle fan äntligen förklara det för henne. Få balans mellan huvudet och hjärtan. Redan idag!

Getagged , , , , , , , , , ,

Laika en de pollenkoning

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

In de bossen bij Ängelholm komt me, op een snikhete julidag, een bezwete en zwaar hijgende vijftiger in stevig tempo tegemoet. In Skånsk dialect vraagt hij of ik zijn wit gevlekte hond gezien heb. Spijtig schud ik mijn hoofd en vervolg ik het pad naar het UFO-monument. – Het wat? – Het U-F-O-monument.

Op 18 mei 1946 fietst Gösta Carlsson, 28 jaar, naar zee om vogels te spotten. Vanwege de invallende schemering heeft hij net zijn hoofdlamp aangeknipt als tot zijn grote schrik een vreemd object voor hem opdoemt. Gösta herkent een telescoopmast, een landingsgestel en enkele ruimtewezens. Hij concludeert dat het om een UFO moet gaan. Als het ruimteschip weer is opgestegen ziet Gösta dat zijn hele lichaam bedekt is door een laag gouden poeder; berkenstuifmeel.

Het bizarre voorval inspireert hem een preparaat tegen prostaatproblemen te ontwikkelen dat gebaseerd is op stuifmeelpollen; handel die hem uiteindelijk miljoenen oplevert. Daarvan bouwt Gösta een nieuw ijsstadion voor Ängelholm en haalt hij Zwedens beste ijshockeyers over om voor Rögle BK te komen spelen. Deze sponsoractie ‘avant la lettre’ verandert hem van een zonderlinge eenling in een succesvol ondernemer, bijgenaamd ”de Pollenkoning.” Vijfentwintig jaar lang houdt hij zijn mond over de herkomst van zijn kennis, bang om niet serieus te worden genomen.

Tussen de berkenbomen waar Gösta zijn UFO ontdekte, staat nu een miniatuur en markeren betonnen cirkels de landingssporen van het toestel. Dankbaar voor de schaduw, rust ik er even uit. Dan, alsof ze Laika de ruimtehond zelf is – die dol van levensvreugde wil duidelijk maken dat ze – tegen alle eerdere berichtgeving in – haar eenzame testvlucht in de Spoetnik2 anno 1957 wél overleefd heeft – en gewoon is overgestapt op Mars Centraal Station naar een UFO met bestemming Siberië –  welke ongelukkigerwijs op de Siberiëweg in Ängelholm landde in plaats van op de bevroren Russische thuisbasis.….  Nou zó wanhopig enthousiast dus ongeveer, racet een wit gevlekte hond rondjes om het UFO-monument van Gösta Carlsson. Op de naam Laika reageert ze jammer genoeg niet.

Het is té warm, ik keer om. Terug bij de bosrand wacht me een verrassing: ‘Laika’ heeft haar baasje gevonden! Was Gösta Carlsson nou een slimme, theatrale zakenman of juist een maffe zonderling die eenvoudig zo sterk in iets geloofde dat het een succes werd? Baaslief haalt diplomatiek zijn schouders op: “iedereen mag geloven wat-ie wil.” En zo is het.

laika-en-de-pollenkoning-foto

Försök att översätta till Svenska

LAIKA OCH POLLENKUNGEN

En väldig varmt julidag i Ängelholms skogerna, kommer en svettig och tungt flämtande man i femtioårsåldern gående mot mig med snabba steg. På skånskan frågar han om jag har sett sin vitfläckad hund. Jag skakar på huvudet -”jag är ledsen”- och följer stigen vidare rikning mot UFO-monumentet.  -Vad?-   U-F-O-monumentet.

Det var den 18 maj 1946 och Gösta Carlsson, 28, cyklar ut till havet för att observera fåglar. Det börjar skymma och han har precis tänt sin pannlampa då han skräms av ett konstigt objekt som dyker upp framför honom. Gösta urskiljer en teleskopmast, ett landningsställ och några utomjordingar. Han konkluderar att det måste väl handla om ett UFO. När rymdskeppet har stigit upp, upptäcker Gösta att hans hela kropp är täckt av ett gult pulver som visar sig vara björkpollen.

Bisarra händelsen inspirerar honom att utveckla ett naturligt pollenpreparat mot prostatit; på det han förtjänar miljoner.

Med dessa miljoner finansierar Gösta en ny ishall i Ängelholm och övertalar han sveriges bästa hockyspelare att komma representera Rögle BK.  Han som var typ kuf blev, genom det här sponsorengagemanget ‘avant la lettre’,  en framgångsrik företagare, med smeknamnet “Pollenkungen.” I 25 år håller han tyst om hur han kom till sin kännedom, rädd för att inte tas på allvar.

Mittemellan björkarna där Gösta stod framför sitt UFO, står numera en miniatyr och markerar betongcirklar rymdskeppets landningsspår. Tacksam för att det finns skugga, vilar jag lite där. Då, som om hon är själv rymdhunden Laika – som känner sig euforisk av livsglädje och vill tydliggöra att hon – tvärtemot tidigara nyheter – visserligen överlevde hennes ensam testuppskjutning i Sputnik2 året 1957 – och bara bytte på Mars Central Station till ett UFO med destination Siberien – som olyckligtvis landade på Siberienväg i Ängelholm i stället för på den frusna ryska hembasen…  Alltså, typ så ursinnigt entusiastiskt, rusar en vitfläckad hund runt Gösta Carlssons UFO-monumentet. På namnet Laika reagerar hon, tyvärr nog, inte.

Det är sjukt varmt, jag går tillbaka. Vid skogskanten överraskes jag: ‘Laika’ har hittat sin husse! Var Gösta Carlsson en smart, teatralisk  företagere eller en krumelur som helt enkelt hade en så stark tro på sin sak att den blev till en riktig succeé? Hussen lyfter axlarna: “alla får tro vad de vill.” Och så är det.

Getagged , , , , , , , , , ,

Reisgezelschap

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Ze gaat al vele jaren met ons op reis en eigenlijk kun je je geen beter gezelschap wensen; haar sympathieke verschijning doet onmiddellijk ontspannen. Giechelende pubermeisjes willen met haar op de foto en de schipper van een veerpontje knipoogt en zet ons gratis over. Mannen draaien eindeloos om haar heen voor ze naar haar leeftijd durven vragen. Eigenlijk gaat het ze maar om één ding: haar gewoon even aanraken.

Op de camping in Grisslehamn heeft ze al een paar uur in de zon staan flirten als ze beet heeft. Gesterkt door een borreltje of wat durven twee Finse mannen op leeftijd het aan: “wot ae nais bus!”  zeggen ze, met de duim goedkeurend omhoog. “Hou old?” In door drank verwrongen gebrabbel uiten ze zich goedkeurend over de kilometerstand en over de bewezen diensten bij het brandweerkorps van Drunen. Het is zoeken naar woorden met de beschonken mannen. Maar, zo stelt de meest expressieve van de twee luidruchtig vast:  “it doesn’t matter; we can mix dutch, svenska, english and finnish…we un-der-stánd each other …that’s good, that’s góód!.”  Hij kijkt erbij alsof we op het punt staan als bloedbroeders een pact te sluiten voor de rest van ons bestaan, enkel omdat we de liefde delen voor deze schoonheid op wielen.

Dat we al de volgende dag naar Åland zullen doorreizen stemt de heren droevig en opgewonden tegelijk.  “Åland! Jo men då måste vi ju visa alla fantastiska platser för er!” Pak een kaart en we vertellen waar het leuk is! Tussen wat folders vind ik een overzichtskaartje. Onze vrienden staren er naar alsof ze nog nooit in hun hele Zweeds-Finse leven zoiets onbenulligs hebben gezien. “Nejmen, dén funkar ju inte!– diepe zucht –  Een paar slappe benen gaan op weg naar een auto om terug te komen met een prachtige, nieuwe wegenatlas. Verrassend trefzeker worden de bladzijden die Åland weergeven, – grrrrats grrrats – uit het boek gescheurd. “You can kéép it, you can kéép it”. Met een mengeling van verbazing en plezier nemen we een dag later, goed geïnformeerd, de veerboot naar Eckerö.

Dat is wat ze oproept, zelfs als ze in kruiptempo bergopwaarts of tegen de wind in het verkeer doet vertragen. Je kunt gewoon niet boos worden op haar gebreken en de tekenen van verval. Na een zwerftocht van weken heeft ze ons, zoals altijd, weer veilig thuis gebracht. Ze liep als een zonnetje en ach, opstartproblemen, die heb ik zelf ook wel es.

Reisgezelschap fotoFörsök att översätta till Svenska

RESESÄLLSKAP

Hon åkte med på våra resor i många år och det finns faktiskt inget bättre resesällskap; hennes sympatiskt utseende gör att man slappnar av omedelbart. Fnissande unga tjejer tar selfies med henne på bakgrunden och färjans skeppare blinkar åt henne och klargör att vi behöver inte betala för överfarten. Män i en viss ålder kan inte låta bli att cirkla runt henne ett bra tag innan de vågar informera efter hennes ålder. Egentligen har de bara ett enda behov: att beröra henne.

På campingen i Grisslehamn har hon ställt sig i härliga solljuset och flörtat några timmar innan hon  har succé. Med modet stärkt av några supar vågar två äldre finska gubbar stegen: “wot ae nais bus!” säger de, med tummen upp för godkännande. “Hou old?” Alkoholen gör deras uttalande lite konstig men vi förstår att mätarställning tilltalar dem och de beundrar bussens gjorda tjänster hos brandkåren i Drunen. Vi letar hårt efter riktiga ord med dessa berusade män. Men, så fastslår han som är mest uttrycksfullt: “it doesn’t matter; we can mix dutch, svenska, english and finnish… we un-der-stánd each other …that’s good, that’s góód!”  Han ger oss blicken som om vi precis har blivit blodsbröder för resten av våra liv, bara eftersom vi alla älskar den här skönhet på hjul.

Att vi ska avresa till Åland redan nästa dag gör våra finska vänner ledsen. Samtidigt brinner de för Åland: “Jo men då måste vi ju visa alla fantastiska platser för er. Ge oss en karta!” Mellan en stapel broschyrer hittar jag en liten översiktskarta. Vännerna stirrar på den som om de aldrig i livet har sett något så bedrövligt. “Nejmen, dén funkar ju inte!”  – djup suck – Ett par slappa ben ge sig iväg till en bil för att hämta en praktfull ny vägkartbok. Med en överraskande bestämdhet rivas Ålands sidorna – grrrats grrrats – ur boken. “You can kéép it, you can kéép it”. Nästa dag åker vi färjan till Eckerö, välinformerade och fortfarande fyllda av känslor av förvåning och nöje.

Det där är vad hon framkallar, även om hon uppehåller trafiken när hon trotsar motvind eller tar sig, i krypfart, upp för branta vägar. Det är helt enkelt omöjligt att bli arg på hennes brister och förfallstecken. Efter många veckor på tur har hon, som hon alltid gjort, skjutsat oss hem på ett tryggt sätt. Hon rullade lysande och ärligt talat, startproblem; dessa har också jag själv ibland.

Getagged , , , , , ,

Fingerfood

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Schiereiland Skanör med Falsterbo lonkt geografisch naar Denemarken, alsof het verlangt naar een gelijkgestemde uit vervlogen tijden. Bij helder weer heb je geen kijker nodig om het buurland te zien. Door het Skåneleden te volgen kom je als wandelaar het schiereiland ongeveer rond. Vogelaars kunnen er hun hart ophalen want de landtong die zich vanuit de kust uitstrekt is een belangrijke tussenstop voor treksoorten; in de herfst passeren er zo’n 500 miljoen. Er zijn kijkhutten en een vogelstation houdt de tellingen bij.

Aan de rand van het door landbouw gedomineerde landschap ligt een kilometers lange strook van  wit zand, dat zacht is als poedersuiker. De Rough Guide bestempelt dat strand als een van de mooiste van Europa. Ook de Zweden zelf vinden het witte zand lekker aan hun voeten, doorgaans moeten ze het aan zee doen met stenen klippen, keienstrand of “grus.”  Op zomerse dagen kan het dan ook druk zijn op Falsterbo. En vandaag is zo’n dag…

Een rechte weg leidt de badgasten vanuit het dorp naar zee. De weg kruist een natuurgebied, waar de strandplevieren waden en kluten op zoek zijn naar slakjes. Zij blijven, beter dan ikzelf, kalm onder de stoet kekke zonnebrillen, strakke surfpakken, kleurige bikini’s en strandballen die voorbijtrekt, op weg naar een plekje in het zand en verkoeling in de golven.

Zomers is het ook bij “Linda’s Fingermat.” Vanuit een havenrestaurantje van nog geen 12 vierkante meter serveert Linda Hansson Letelier haar zelfgemaakte cubanas, churrascos en andere heerlijke hapjes onder het motto: “eten is liefde, eten is gemeenschap, cultuur en geschiedenis.”  De liefde voor koken stamt al uit de kinderjaren, toen Linda haar inwonende Chileense oma Teresa hielp in de keuken. Tegenwoordig zijn grote pannen nodig in huize Hansson Letelier, want naast man Christopher schuiven aan de eettafel dagelijks 5 zonen, waaronder 2 tweelingen, aan.

Dat ze zingt op bruiloften en partijen, werkt als lerares en ook nog tijd vond om mee te doen aan het TV-programma “Sveriges Mästerkock”  tekent de levenslust van Linda. Hoewel het eigenlijk al sluitingstijd is, maakt ze nog een heerlijke empanada met zelfgemaakte salsa en neemt ze zelfs even tijd voor een praatje.

Een terras dat verwarmd wordt door zon en gastvrijheid, fingerfood om je vingers bij af te likken, wit zand dat schuurt in de sandalen. Soms gaat genieten vanzelf.

Fingerfood foto

Försök att översätta till Svenska

FINGERFOOD

Halvön Skanör med Falsterbo sneglar geografiskt västerut mot Danmark, som om på en likasinnad från det förflutna. När vädret är klart behövs ingen kikare för att se grannlandet. Genom att vandra Skåneleden går man ungefär runt hela halvön. Den som älskar fåglar ska känner sig fullständigt lyckligt där; omkring 500 miljoner flyttfåglar passerar över sydvästra udden varje höst. Det finns fågellokaler och en fågelstation räknar och registrerar antal och sorter.

Längs utkanten av en landskap domineras av jordbruk ligger en kilometerlång sandstrand med vit sand, finkornig som florsocker. I Rough Guiden rankade den där stranden som en av Europas bästa. Även svenskarna själv tycker mycket om den vita sanden under fötterna, de är van vid att strand består av stenklippor, stenblock eller grus. Alltså, på en riktig sommardag kan det vara livligt i Falsterbo. Och idag är en sån där dag…

En rakt väg leder badgäster från byn till havet. Vägen korsar ett naturområde, där den svartbenta strandpipare och skärfläcka letar efter små sniglar. Olik mig, påverkas de inte av tåget med fräsiga solglasögonen, tajta surfkostymer, färgrika bikinis och strandbål som passerar, på väg till ett ställe i sanden och svalkan i vågorna.

Sommarkännslor finns också hos “Linda’s Fingermat.” I en bistrobod i hamnen, som mäter bara typ 12 kvadratmeter, serverar Linda Hansson Letelier hennes hemmagjorda cubanas, churrascos och andra goda matbitar. Kärleken till matläggning började redan under hennes barndom, när Linda hjälpte till hennes chilensk farmor Teresa i köket. Numera behövs det stora grytor hemma hos familjen Hansson Lettelier, därför att det sätter sig, utom maken Christopher, fem söner, varav två tvillingar, vid köksbordet.

Att hon sjunger på bröllop och begravningar, jobbar som lärare och även hittades tid att delta i “Sveriges Mästerkock”, antyder att Linda måste ha en stark livsenergi. Även om det egentligen är dags att stänga, fixar hon en härlig empanada med salsasås och tar hon till och med tid för ett samtal.

En terras värmas av gästfrihet och eftermiddagssolen, riktig god fingermat, vit sand som kliar i sandalerna. Ibland är det lätt att njuta.

Getagged , , , , , , , , ,

Angelina

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Als er een Zweedse hemel bestaat reserveer ik daar graag een plaats voor Angelina.

Winkelen met dochters is overzichtelijk in Kalmar. Van de Lagerhaus, Indiska en Åhléns worden we alle drie blij, er is een goed gesorteerde second-hand en genoeg fijne cafeetjes om neer te strijken voor een fika.

De middag loopt op z’n eind als het spontane winkelen plaats maakt voor een strategie; de dochters gaan nog een kledingzaak in en ik stap naar binnen bij Gerda’s te & kaffeehandel. Moe maar innig tevreden met de aanschaf van een zakje “saltade lakrits fiskar” van de firma Kolsvart uit Malmö en handgeschepte grön guavethee herschik ik mijn rugzak. Op naar de laatste boodschap van het lijstje; een flesje witte wijn uit de Systembolaget. Gek… bij de kassa kan ik mijn portemonnee niet vinden en vreemd, mijn telefoon ook niet.

Nog es rustig kijkenen nog es….niks!

Geen paniek! GEEN PANIEK!!!

Terugdenken: laatste winkel? Gerda’s, daar heb ik nog betaald.

Gerda’s is vlakbij maar helaas; er is niks gevonden.

Ben ik dan toch bestolen? Waar was ik daarvoor? Het pashokje in de Åhléns?

In snelle pas terug erheen. Ja!  –zucht van verlichting-  Daar ligt, op de grond, mijn telefoon. Die moet uit mijn broek gegleden zijn bij het omkleden.

Dat is tenminste één zorg minder.

Ik zie dat ik een berichtje heb ontvangen: “Hello, please call me. I found something that belongs to you. Best regards, Angelina.”

Huh? Ongelofelijk! Bellen!

Een rustige, warme vrouwenstem vertelt dat mijn portemonnee inderdaad is gevonden, op het bankje waar ik mijn rugzak ompakte. Op de visitekaartjes stond een telefoonnummer dat hoorde bij de naam op de diverse pasjes, zo heeft ze me bereikt. Als ik op haar wacht op Stortorget komt ze hem brengen.

Ze komt hem gewoon brengen!

Mijn vertrouwen in de mensheid stijgt tot een heerlijk onrealistische hoogte. Voor de derde keer binnen een uur ga ik bij Gerda’s naar binnen, huppelend nu. De keuze valt op een puntzak bonbons van Malmös Chokladfabrik (dochterlief betaalt.)

Op Stortorget sta ik met tranen in mijn ogen een wildvreemde vrouw te knuffelen. Maar deze reddende engel snapt het en neemt glimlachend de chocolaatjes aan. Binnen een uur verloor én vond ik mijn telefoon en portemonnee.

Graag dus een plaats voor Angelina daarboven in de wolken. Wacht even… – ik verzin dit niet – ANGELina?  Zou ze er stiekem al vandaan gekomen zijn?

 

Angelina foto

Försök att översätta till Svenska

Om det finns en svensk himmel, så boka jag gärna en plats för Angelina där.

Shoppa med döttrar i Kalmar är översiktlig. Lagerhaus, Indiska en Åhlens gör oss alla tre glada, det finns en bra second-hand och nog fina caféer för en fika.

När eftermiddagen nästan tar slut förvandlas spontaniteten i strategi; döttrarna går in i ytterligare en butik och jag kliver in i Gerda’s te & kafeehandel. Trött men mycket nöjd med min påse “saltade lakrits fiskar” av firman Kolsvart från Malmö och en annan påse med grön guave-te, packar jag om min ryggsäck. Redo att hämta sista ämnet av listan; en flaska vitvin från Systembolaget.

Konstigt..vid kassan hittar jag inte min plånbok och -nej!?- även ingen mobiltelefon.

Titta igen, lugnt nu…och igen…inget!

Ingen panik! INGEN PANIK!!!

Tänka tillbaka: sista affär? Gerda’s, där har jag ju betalt.

Butiken är i närheten men tyvärr; ingen plånbok eller mobil hittas där.

Blev jag ändå bestulen? Var var jag innan jag var hos Gerda’s?  Åhléns provrummet!

Med snabba steg tillbaka dit. Ja! -djup suck- Där ligger, på golvet, min mobiltelefon. Den måste har glidit ut ur byxfickan när jag bytte om.

Nu har jag åtminstone ett bekymmer mindre.

Jag ser att jag fått ett meddelande: “Hello, please call me. I found something that belongs to you. Best regards, Angelina”

Vad? Otroligt! Ring!

En lugn, varm kvinnoröst berättar att min plånbok hittades, på banken där jag packade om min ryggsäck. På visitkort upptäcktes telefonnumret som korresponderade med namnet på olika plastkort, så hittade hon mig. Om jag ska vänta på henne vid Stortorget kommer hon dit.

Hon kommer helt enkelt mot mig för att lämna tillbaka plånboken!

Mitt förtroende i mänskligheten stiger till en härlig orealistisk höjd. Jag går in i Gerda’s för tredje gången på drygt en timme, jag nästan dansar. Den här gången väljer jag en strut praliner från Malmös Chokladfabrik (dottern betalar)

På Stortorget kramar jag, med tårar i ögonen, en total okänd kvinna. Men den där räddande ängel förstår och tar emot chokladerna med ett leende. I senaste timme tappade jag plånbok och telefon men hittade tillbaka både två.

Alltså, vänligen en plats i himmelen för Angelina. Men vänta… – jag hittar inte på det här – ANGELina? Smygkommer hon kanske uppifrån? 

Getagged , , , , , , ,