Categorie archief: overig

Trafik-Mia

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Noem het een afwijking, maar het is zó fijn; luisteren naar de verkeersinformatie van radio P4 Stockholm. De zender werkt namelijk met 1300 burgermelders die informatie aanleveren over de situatie op de wegen en in het openbaar vervoer. Dat levert smeuïge berichtgeving op, waarvoor de verkeersredactie de radioprogramma’s mag onderbreken.

“Opgelet, er zijn door sneeuw en gladheid veel verstoringen in de stad. Na een ongeluk staat het vast op de E18 Enköpingsvägen. Reddingsdiensten zijn ter plaatse en bergingswerkzaamheden zijn in volle gang maar inmiddels is er ook in andere richting gebotst. Nu is ook een auto van de hulpdiensten is aangereden  – allemachtig! – waarna de weg is afgesloten. De politie meldt dat het echt heel glad is, wees alsjeblieft voorzichtig! 

Verder hebben we een kapotte bus op Klarastrandsleden. Het is een grote, dus doorgaand verkeer kan passeren wel vergeten. Eveneens problemen op Katarinavägen. Daar heeft iemand geprobeerd te keren, wat niet gelukt is. Kijk ook uit voor een diep gat in de weg, ergens op de LV 222 Värmdöleden.  

Ondanks het slechte weer zijn de bloedbussen op weg gegaan om donoren te ontvangen. – de helden! – Er is gebrek aan bloedgroep O, dus ga zo mogelijk even langs. Je vindt ze in Gärdet, Vasastan, Södermalm en Liljeholmen.

Het openbaar vervoer houdt zich goed vanochtend, slechts twee vertragingen, op de groene lijn richting Hässelby en de rode richting Ropsten. Met een beetje geduld kom je gewoon op je werk. Tenslotte een mededeling voor Järfalla. Daar is op dit moment geen telefoonverkeer mogelijk.”

Trafik-Mia is mijn favoriete redacteur; ze is als een stoere scheepskapitein in zwaar weer. Zo een die haar post niet verlaat voordat elke Stockholmer weer veilig thuis voor de kachel zit. Ze is streng maar niet-aflatend positief en bovendien moederlijk genereus met tips: “moet je toch op pad, zorg dat je volgetankt bent, neem een deken, water en kaarsen mee.”  – duidelijk genoeg Mia, ik blijf binnen –

Echte feelgood-reality-radio wordt het door de muziek die volgt op elk bericht vol winterse misère: tropische klanken van Enrique Iglesias of het opmonterende “ain’t no mountain high enough” van Marvin Gay en Tammi Terrell. Ongetwijfeld hoopgevend voor iedereen die zich in zijn stilstaande Volvo zit op te vreten, de ruiten langzaam dicht ziet sneeuwen en belangrijke afspraken misloopt.

Hoe dan ook: of je nou de deur uitgaat in Stockholm of binnen blijft in Nederland, luisteren naar Trafik-Mia geeft vertrouwen in de nieuwe dag.

f6ngyai3cy1zsgvo97lac3uourhu4d0

Försök att översätta till Svenska

TRAFIK-MIA

Det verkar nog lite konstigt men det är en förnöjelse; lyssna till Stockholms trafikinformation. P4 Stockholm har 1300 fasta rapportörer som ger information om situationen på väger och kollektivtrafiken. Det leder till underhållande budskap, som avbryter radiosändningarna.

“Akta, många störningar i stan, på grund av snö och halkan. Efter en olycka är det helt stopp på E18 Enköpingsvägen. Räddningstjänsten är på plats och bärgningarbete är på gång men under tiden krockades det även på andra körfältet och nu har också skjutsbilen kolliderat – Jösses!-  varefter vägen helt avstängdes. Polisen meddelar att det är väldigt väldigt halt därute, snälla var försiktig!

För övrigt har vi en trasig buss på Klarastrandsleden. Det gäller en stor buss så det är ingen idé att passera där. Också trassler på Katarinavägen. Där försökte någon vända bilen men lyckades tyvärr inte. Akta även på LV 222 Värmdöleden, där finns ett djupt hål i vägbana.

Trots ovädret är blodbussarna på väg ut att motta blodgivare – hjältar! –  Det finns brist på O-blod så gå dit om möjligt. Blodbussar hittas i Gärdet, Vasastan, Södermalm en Liljeholmen.

Kollektivtrafiken ruller bra i morse, förutom några förseningar på gröna linjen rikting mot Hässelby och röda linjen mot Ropsten. Ha lite tålamod, då kommer du säkert på jobbet. Slutligen har vi en telefonstörning i Järfälla, det går inte alls att ringa.

Trafik-Mia är min favoritredaktör; Hon är liksom en tuff skeppskapten i katastrofväder. En sån som inte lämnar sin post innan varje stockholmare sitter tryggt hemma vid kaminen. Hon är bestämd men vid varje tillfälle positivt och dessutom moderligt generös med tips: ”ska du åka ut ändå, ser till att du är fulltankat, ta med filt, vatten och ljus.” – förstått Mia, jag stannar hemma”

Riktig feelgood-reality-radio blir det genom musiken som spelas efter varje budskap spikat med vinterelände: tropiskt låtande Enrique Iglesias eller uppmuntrande “ain’t no mountain high enough” med Marvin Gay och Tammi  Terrell. Säkerligen hopgivande för alla som förargar sig i sin stilstående Volvo, ser rutorna långsamt täckas av snö och missar viktiga avtal.

Hur som helst, antingen du åkar ut i Stockholm eller stanna hemma i Nederländerna, att lyssna till  Trafik-Mia ger förtroende i en ny dag.

Getagged , , , , , , , , , , ,

Wanderwolf

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Daar ligt-ie dan, in het duurzaamheidscentrum in Assen. Klem in een vitrine van plexiglas, de poten vroom gevouwen tegen het onderlijf, de ogen gesloten. Dus, híj was het die op 8 maart 2015 ons huis op een steenworp afstand passeerde; een avontuurlijke jongen uit de buurt van Duitse Münster, op zoek naar een leuke teef met territorium: de “Wanderwolf.”

De populatie wolven van onze buren rukt langzaam op in westelijke richting en bestaat inmiddels uit 57 roedels. Op 3 september 2016 werd opnieuw een exemplaar in ons land gespot, nu bij Beuningen. Dat klinkt als blij nieuws, ware het niet dat de relatie tussen mens en wolf nogal ambivalent is. Zijn terugkeer is een triomf voor natuurliefhebbers maar tegelijk een schrik voor schapenhouders.

In Zweden is dat niet anders. Ook daar verdween de wolf ooit door uitroeiing uit de bossen. In 1970 was het land wolfloos tot er in 1977, eerst in Norrbotten en later in Värmland, weer enkele dieren opdoken. Die bleken bij nader onderzoek van Russisch-Finse komaf; wolven zijn kilometervreters. Tegenwoordig leven er in midden Zweden naar schatting zo’n 350 wolven. Na een jarenlange groei neemt hun aantal sinds 2014 weer af. Toch verklaarde het hoogste bestuurlijke rechtscollege afgelopen week dat er, door jagers met een licentie en volgens een vastgesteld quotum, weer gejaagd mag worden. Wat betekent dat deze winter 24 wolven – pang! – kunnen worden afgeschoten. De motivatie daarbij: ze zorgen voor onrust en overlast bij schapenboeren en elandenjagers.

Op zichzelf begrijpbaar maar jammer toch, dat slechte imago. Want afgezien van domme ongelukken in dierentuinen en in tegenstelling tot spannende sprookjes of gruwelijke trojkaliedjes, gaan mens en wolf doorgaans best goed samen. Sinds de hondsdolheid vrijwel helemaal uit Europa is verdwenen zijn er nauwelijks incidenten geweest. Een wolf is in principe schuw. Grote kans dat je al es een wolventerritorium in Scandinavië, de Alpen, Portugal of Spanje hebt betreden, zonder het überhaupt te merken.

En zo begint 2017 in Zweden met de officiële goedkeuring van de wolvenjacht, terwijl in Nederland de Wanderwolf zijn moments of fame beleeft. Als was hij een popster die, na een intens geleefd leven, veel te vroeg door een noodlottig ongeluk aan zijn einde kwam. Zo’n type waarvan je later vaststelt dat hij baanbrekende werk verrichtte.

 wandelwolf-foto

Försök att översätta till Svenska

”VANDRINGSVARG”

Nu är han där, i natur- och hållbarhetscentret i Assen: “Vandringsvargen.” Kroppen fastnad i en plexiglas vitrin, benen fromt vikande mot bålen, ögonen slutna. Alltså, det var han som passerade, ett stenkast från vårt hus, den 8 mars 2015; en äventyrlig kille som kom från tyska Münsterland, letande efter en tjusig tik med revir.

Grannarnas populationen består under tiden av 57 vargflockar och rycker fram i västlig riktning. Den tredje september 2016 observerades ytterligare en varg i Nederländerna, nära Beuningen. Det låter som glada nyheter om inte relationen mellan människa och varg vore så ambivalent. Hans återkomst är en triumf för naturskyddare men samtidigt ett hot för fårägare.

Samma ambivalensen finns i Sverige. Även där försvann vargen ur skogarna efter vara utrotat. Året 1970 fanns det inte en enda varg kvar tills några djur dök upp igen året 1977, först i Norbotten och sen i Värmland. De verkade ha rysk-finska rötter; vargar är tydligen inte rädd för en långdistanspromenad.

Numera finns det ungefär 350 vargar i Sverige. Antalet ökade under många år men ökningen började avta sen året 2014. Trots detta bestämde högsta förvaltningsdomstolen förra veckan att licensjakten får dra igång och en kvot av 42 vargar ska –pang! – skjutas den här vintern. Tillhörande motiveringen är att vargar orsakar oro och besvär till fårbönder och älgjägare. Vilket är i och för sig förstårbart.

Men synd ändå, denna dåliga framtoning. För förutom en dum olycka i djurgården och i motsatts till spännande sagor, går människa och varg oftast bra ihop. Nu när nästan hela Europa är rabiesfri rapporteras knappt incidenter. Vargen är i princip skygga till sin natur. Antagligen har du redan beträtt en vargrevir i Skandinavien, Alperna, Portugal eller Spanien utan att märkas.

Så här börjar året 2017 i Sverige med ett officiellt tillstånd att skjuta vargar, medan i Nederländerna en “Vandringsvarg” upplever sina moments of fame i Assen. Som vore han en popstjärna, en typ som har levat livet intensivt och gick sitt öde till mötes vid unga år. En sån som efteråt verkar varit en nydanare.

Getagged , , , , , , , , , ,

Röbin Hööd

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Begin dit jaar, aan zomaar een keukentafel in Malmö, imiteerde een ietwat hysterische actrice die haar brood verdient met het inspreken van luisterboeken  -een echte stemmetjesexpert dus-  voor mij fragmenten uit de klassieke kerstfilm “Sagan om Karl-Bertil Jonssons julafton”, die al vanaf 1975 jaarlijks door de SVT wordt uitgezonden.

De tekenfilm vertelt over Karl-Bertil, een keurige jongen uit een al even keurig gezin, die in de donkere dagen voor Kerst wat bijverdient door ‘s nachts kerstpakketjes te sorteren op het postkantoor. De zachtmoedige Karl-Bertil droomt ervan Robin Hood te zijn. Onder het motto “stelen van de rijken, geven aan de armen” houdt hij alle pakjes achter die bestemd zijn voor rijke notabelen, inclusief die voor zijn eigen vader, om op kerstavond stiekem, uitgedost als kerstman, langs verrotte deuren en duistere kroegen te gaan en de cadeautjes uit te delen, die blij door de armlastigen worden ontvangen.

Zo ver zo goed. Het gezin Jonsson zit genoeglijk bij de kerstboom, die door vader is versierd met een ster uit de eigen winkel, er klinkt zoete kerstmuziek uit de radio en nog zoetere kerstmuziek uit de televisie. Tot de telefoon gaat en een tante informeert of het handbeschilderde porseleinen bord dat ze opstuurde goed is ontvangen. Niet dus. Karl-Bertil, geplaagd door een onwaarschijnlijk groot geweten en niet in staat zijn ouders voor te liegen op deze heilige kerstavond, verslikt zich in een nootje maar biecht direct en uiterst kalm zijn daad op. Paps, die zich niet kan voorstellen dat je iets vrijwillig weggeeft, zelfs geen prullaria waar je niet per se om gevraagd hebt, rukt zich los van de televisie en buldert zijn zoon toe: “wát zeg je dat je gedaan hebt? Ben je niet goed bij je hoofd? Mijn God, ik heb een communist groot gebracht!”

Vrezend voor zijn reputatie als ondernemer dwingt vader zijn zoon met hem op pad te gaan om de gedupeerde rijken excuses aan te bieden. Dat het toch goed gaat aflopen verraden de relaxte saxofoonmuziek en de kalme voice-over; té veel spanning past een feelgood-kerstfilm immers niet. Tegen alle verwachtingen in wordt Karl-Bertil als een held ontvangen en zijn daad bejubeld. Hij wordt getrakteerd, gedecoreerd en gezoend door ontroerde dames. Vader moet zijn beeld bijstellen: zijn zoon is een onbaatzuchtig, goed mens. De wereld heeft jongens als Karl-Bertil nodig.

Kijken kan op kerstavond 19.00 uur via de SVT of (in 3 delen) via deze link.

God Jul! Fijne kerstdagen!

robin-hood-fotoFörsök att översätta till Svenska

RÖBIN HÖÖD

I årets början, vid ett köksbord någonstans i Malmö, imiterade en liten hysterisk skådespelare som förtjanar sitt bröd genom att inspela ljudböcker -alltså: en riktig röstexpert-  för mig fragment av klassiska julfilmen “Sagan om Karl-Bertil Jonssons julafton”, som visas sedan 1975 i SVT.

Den tecknade film berättar om Karl-Bertil, en städad pojke, från en lika städad familj, som har feriearbete på postens paketavdelning under de där mörka dagar innan jul. Godhjärtade Karl-Bertil drömmer om att vara Robin Hood. Mottot “att ta från de rika, och ge åt de fattiga” leder till att han smusslar undan alla julpaket adresserats till högavlönade personer, även dem riktat mot sin egen far. Därpå åker han ut, förklätt som jultomten, till ruttna dörrar och dystra pubar för att dela ut julklappar och sprida glädje till de fattiga.

Allt bra hittills. Familjen Jonsson myser vid julgranen, som far smyckade med en glittrande stjärna han tog med gratis från sitt varuhus. Ur radion strömmade finaste julsånger, ur tv:n strömmade ännu mer fina julsånger. Men då ringer plötsligt telefonen. Det är faster Märtha som informerar om handmålade porslinstallrik väl mottagits. Självklart inte. Karl-Bertil, som har ett otroligt starkt samvete och orkar inte ljuga för sina föräldrar på heliga julafton, hostar en nötbit ut ur halsan och bekänner sitt dåd omedelbart och lugnt. Farsan, av typen som kan inte föreställa sig att ge bort något gratis och frivilligt, även om det handlar om prylar man hellre slipper få, vrålar mot sin son: “Vad sa du att du gjorde sa du?!? Är du inte klok?! Jag har närt en kommunist vid min barm!”

Farsan fruktar sin framtoning som företagare och tvingar sin son att tala sanningen för alla stöldoffren. Att allt kommer att ordna sig avslöjar lätta saxofonspelet och den lugna voice-over; för mycket spänning tillhör ju inte en feelgood-julfilm. Mot alla förväntningar betraktas Karl-Bertil som en hjälte och hyllas för sitt dåd. Han bjudas, dekoreras och pussas av berörda kvinnor. Far tvingas ändra bedömningen: sonen är en onsjälvisk, god människa. Världen behöver pojkar som Karl-Bertil.

SVT sänder filmen på julafton, klockan 19.00. Eller du tittar filmen (3 delar) via den här länken.

God Jul! Fijne kerstdagen!

 

Getagged , , , , , , , , ,

Met de neus vooruit

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Experience marketing is het antwoord van retailers op de moordende concurrentie van onlineshops. In net Nederlands: winkelen moet tegenwoordig een beleving zijn. Maar hoe dan?

Op naar Vårdö, Åland. Verwacht geen fraaie etalage, geen licht- en geursensaties en al helemaal geen “foodcourt”. Verwacht ook geen nostalgie in een karakteristiek pand. K-market huist in een vaalgeel gebouwtje dat met welgeteld één pot geraniums is opgeleukt.

De zakken potgrond liggen alvast buiten, dat scheelt je als klant een hoop gesjouw. Direct bij binnenkomst kies je rechtsom of linksom. Daarna is er geen weg meer terug. Zeker als rugzakdrager is keren in het gangpad uitgesloten zonder daarbij een blik bonen of pot augurken uit de overvolle schappen te stoten. De truc is met de neus vooruit rustig van de rijst, via de tandpasta en havermoutkoekjes naar regionale specialiteiten te schuifelen en te pakken wat je nodig hebt. Doe eventueel wat stappen achteruit of doe een tweede ronde, als je iets vergeten bent. Tegemoet komend winkelverkeer knik je vriendelijk toe, waarna vanzelf duidelijk wordt wie plaats gaat maken.

Brood en vleeswaren worden vers verpakt. Schrik niet als het meisje dat vriendelijk je ham staat te snijden plots wegrent naar buiten, naar de benzinepomp. Ze noteert de begin- en eindstand van de meter en rekent op een kladje uit wat de klant dient te betalen. Daarna wast ze haar handen en helpt je vrolijk verder.

Voor post- en bankzaken is een apart loket, waar je trouwens ook medicijnen kunt afhalen. Hier geen privacystreep op de vloer. Bij drukte wacht je netjes op de plastic stoel of je snuffelt wat rond tussen cadeau-artikelen en ansichtkaarten.

Buiten staat, als een monument, een werkende telefooncel. Die is van buiten behangen met dorpsmededelingen en binnen voorzien van een ouderwetse telefoonklapper, toeristische tips en een gastenboek. Ook de uitslag van de laatste plaatselijke verkiezingen is hier te lezen. Waardoor voor iedereen duidelijk is dat tegenwoordig Anders Englund, boer uit Grundsunda,  fungeert als ‘kommunfullmäktige” op deze dunbevolkte eilandjes.

Meer dan 25 jaar lang waren Krister och Riitta Johansson eigenaren van de winkel. Ze beschouwden hun zaak niet als een baan maar als een levensstijl en dat is door hun opvolgers begrepen. K-Market Vårdö is een winkel waar je brood koopt maar waar ze ook zullen helpen als je de bus hebt gemist, je mobiel in de Sandösund is gevallen of als je een pleister en wat aanspraak nodig hebt.

Als dat geen winkelbeleving is.

(Meer foto’s bij deze columns vind je tegenwoordig op Instagram: svenska_smulor)

winkelbeleving-foto

Försök att översätta till Svenska

MED NÄSAN FRAMÅTVÄND

Experience marketing är retailers svaret på den ökada konkurrensen från webbutikerna. På klar svenska: handla ska numera vara en upplevelse. Men hur då?

Låt oss gå till Vårdö, Åland. Förvänta inga fina skyltfönster, inga ljus- eller doftsensationer och visst ingen “foodcourt”. Förvänta ingen nostalgi etablerat i en vacker träbod heller. K-Market finns i en liten, blekgul byggnad som prydes med inte mer än en kruka Pelargonier.

Säckarna planteringsjord ligger redan ute, vilket förebygger onödig kånkande. Direkt vid inträdet väljer du till vänster eller till höger. Sen finns det ingen väg tillbaka. Om du bär ryggsäck är det definitivt otänkbart att vända dig utan att knuffa burkar bonor eller saltgurkor ut ur fullpackade skåpen.

Tricket är att gå långsamt, med näsan framåtvänd, längs riz via havrekakor och tandkräm mot regional specialiteter och ta med dig allt du behöver. Gå ett steg tillbaka eller gå runt för andra gången, om du skulle ha missat något. Motkommande shoppingtrafiken hälsas med en vänlig nick, varefter någondera spontant gör plats.

Bröd och kött säljes nybakat och dagsfärsk. Förskräcks inte om flickan som vänligen skär upp din skinka plötsligt sticker ifrån, mot tankstället utanför. Hon antecknar mätarens start- och slutställning och beräknar summen kunden ska betala. Därefter tvättar hon händerna och hjälper dig vidare.

Det finns en separat biljettlucka för bank- och postärenden, där du även hämtar dina läkemedel. Golvmärkningstejp för att skydda privacy anträffas inte. Om det skulle finnas flera kunder så sätter du dig på plaststolen eller snokar runt lite genom presentartiklar och vykort.

Ute står, som ett byggnadsminne, en fungerande telefonkiosk. Den är tapetserat med lappar meddelanden från byn. Inne är den försedd med en gammaldags adressbok, turistinformation och en gästbok. Även komumunvalets utslaget läses här.  Så där blir det tydligt för alla att numera Anders Englund, jordbrukare från Grundsunda, är anställd som ‘kommunfullmäktige’ på de här tunnbefolkade små öarna.

Under drygt 25 år ägde Krister och Riitta Johansson butiken. De betraktade affären inte som ett jobb men väl som en livstil och detta förståtts av deras efterträdare. K-Market Vårdö  är en butik där du köper bröd men där man också hjälper dig om du missade bussen, tappade mobiltelefon i Sandösundet eller behöver ett plåster och lite trevnad.

Vilken shoppingupplevelse!

(Flera dessa kolumner tillhörande bilder hittar du numera på Instagram: svenska_smulor

Getagged , , , , , ,

Timbuktu

Op dagen dat ik weemoedig besef dat Barack Obama binnenkort echt zijn verhuisdozen gaat inpakken, helpt het mij om ‘Timbuktu’ te googelen. En nee, dat heeft niets met wanhopige emigratieplannen maar alles met muziek te maken.

Hiphopper Timbuktu, oftewel Jason Diakité, is mijn medicijn tegen maatschappelijk pessimisme. Vanwege zijn aanstekelijke energie op het livepodium hou ik van deze man, die bovendien indruk maakt door de manier waarop hij zich inzet voor een verdraagzamer samenleving. Hij ontving daarvoor verschillende prijzen en een stipendium, maar dat terzijde.

Google is gul vandaag. Ten eerste is het boek “en droppe midnatt” uitgekomen, waarin Jason Diakité, kind van een blanke moeder en zwarte vader, de zoektocht naar zijn familiewortels schetst en o.a. terechtkomt op katoenplantages in de V.S.  In een televisie-interview vertelt hij:

“Kijk, ik heb hier een geboortevlekje op mijn hand, een stukje blanke huid. Als kind kon ik daar urenlang naar staren, al het bruine eromheen wegdenken en me voorstellen hoe mijn leven zou zijn als de rest van mijn huid ook blank was: makkelijker, ik zou als de anderen zijn, erbij horen, mooi zijn. Ik hoopte op de kleine kans dat de witte vlek zou groeien tot ik helemaal wit zou zijn. Dat gebeurde niet en zal ook nooit gebeuren. Maar ik leerde ermee leven en kan ondertussen meer van mezelf houden.”

Confronterend: dit gaat niet zomaar over racisme in Amerika, maar ook over de jaren ’80, Zweden, Europa. Dit gaat over ons.

Even slikken, daarna klik ik verder naar iets wat op een reclameboodschap lijkt. De firma Läkeröl verkoopt keelpastilles onder het motto “makes people talk.” Nu komt de producent met een bijzondere, gratis app voor de smartphone: “Let’s Talk!” Nieuwe Zweden die de taal nog niet beheersen worden daarbij gekoppeld aan vloeiend Zweeds sprekende landgenoten. Gebruikers vinden elkaar op basis van interesse en kunnen videogesprekken voeren waardoor de een taalvaardiger wordt en de ander bijleert over de achtergrond van zijn of haar taalvriend. Jason Diakité is ambassadeur van de app en test die via een (Engelstalig) gesprek met Ramy, een muzikant uit Egypte. Het gesprek is optimistisch, warm en indringend.

Neem ik een Trachitol dan duurt het doorgaans een half uur voordat ik me beter voel. Deze Läkerölclip heeft al maximaal effect in amper 5 minuten. Het kan wel, het komt goed, “det löser sig”.

lets-talk-foto

Försök att översätta till Svenska

TIMBUKTU

I vissa stunder, när jag vemodigt inser att Barack Obama snart definitivt kommer packa sina flyttkartonger, hjälper det mig att googla ‘Timbuktu’. Och nej, det har ingenting med desperata emigrationsplaner men väl allt med musik att göra.

Hiphoppare Jason Diakité, artistnamn Timbuktu, är min medicin mot samhällspessimism. På grund av smittsamma energin han visar på scenen älskar jag den här mannen och dessutom imponerar sättet på vilket han anstränger sig för ett fördragsamt samhälle. Han fick några priser och ett stipendium för det.

Google är generös idag. Först och främst släpptes boken “en droppe midnatt” i den Jason Diakité, som har en vit mamma och svart pappa, skriver om sökandet efter sin identitet och familjerötter, bl.a. i slaveriets USA. I en tv-intervju berätter han:

Jag har ett födelsemärke. Jag har alltid haft det. Där är det. Jag kunde sitta och titta på fläckan och försöka tänka bort det bruna runtomkring. ”Så hade skinnet sett ut om jag var vit. Då hade livet varit lättare. Då hade jag passat in och varit vacker.” Jag hoppades att det fanns en chans att fläcken skulle växa. Men det har den inte gjort och kommer aldrig att göra. Istället växte jag in i hur allting runtom fläcken ser ut och lärde mig att älska mig själv mycket bättre.

Konfronterande: det här handlar inte bara om rasism i USA, men även om ett barn på åttiotalet i Sverige, Europa.

Jag är tyst en stund. Då klickar jag vidare och hittar något som liknar en reklamannons. Företaget Läkeröl säljer halspastiller under mottot “Läkeröl, makes people talk”. Nu kommer producenten med en speciell, gratis app för smartphone: “Let’s Talk!” Nysvenskar, som behöver öva lite på svenska kopplas ihop med personer som pratar flytande svenska. Användare kombineras intressebaserad. De håller videosamtal genom vilket den ena lära sig svenska och den andra lära sig om språkvännens bakgrunden. Jason Diakité är appens ambassadör och testar den via ett samtal med Ramy, musikant från Egypten. Samtalet är optimistiskt, varmt och inträngande.

Det tar vanligtvis mer än en halvtimma innan en Paracetamol får mig känna mig lite bättre. Det här Läkerölklippet har supereffekt redan efter knappt 5 minuter. Det löser sig, “het komt goed”.

Getagged , , , , , , , , ,

Arts in opleiding

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Mary Mc Donald onderbrak haar telefoontje met de afdeling röntgen. Ze was nog niet zo lang gediplomeerd en had ontzag voor dokter Jason Reece. Zijn blonde krullen, onweerstaanbare lach en atletisch gebouwde lichaam brachten haar makkelijk uit balans. Maar zijn normaal zo heldere, blauwe ogen hadden nu een verwilderde uitdrukking. Kennelijk had iets hem uit zijn humeur gebracht, iets waarvoor hij haar verantwoordelijk hield. “Ik wil dat dit vandaag nog in orde komt. Vandaag dus!” brieste hij ongeduldig. Als hij zo met het ziekenhuispersoneel omging, was ze blij dat ze maar af en toe samen dienst hadden.

Ojee! Had dokter Jason maar in Örebro gestudeerd. Het universiteitsziekenhuis daar bedient een groot achterland en beschikt sinds een paar jaar over een eigen, nieuw gebouwd artsenopleidingscentrum. Omdat gewerkt wordt vanuit problem-based-learning vind je er behalve collegezalen ook veel ruimtes waar kleine werkgroepen kunnen overleggen. Pauzes worden genoten in een kanariegele kantine, die veel weg heeft van een foodtruck op een zomers pleintje.

De medische bibliotheek in het opleidingscentrum herbergt naslagwerken, onderzoeksartikelen, tijdschriften, e-boeken en geeft toegang tot een enorme database. In de zomerperiode nemen de bibliotheekmedewerkers in alle rust de tijd om de collectie te herschikken en zo hun eigen accenten te leggen.

En daarom staat tegenwoordig, op een prominente plek, een kast met niet-wetenschappelijke ziekenhuisliteratuur; klassiekers, romans  – geen flutpockets over Jasons en Marys – en ook ervaringsverhalen van patiënten en medici. De kast is een uitnodiging aan de jonge artsen in opleiding, om oog te houden voor de dokter en de patiënt in al zijn facetten, een prikkel om het holistische plaatje te zien en niet alleen het medische probleem of de functionele collega.

Proefschriften van de eerste promovendi prijken feestelijk aan dikke spijkers in een daarvoor bestemde ‘kennisboom’ in het centrum. De artsenopleiding in Örebro is zo’n succes dat uitbreiding van de nieuwbouw alweer noodzakelijk is.

Jason negeerde zijn pieper. Hij begreep dat hij zich onuitstaanbaar bot had gedragen. Dagenlang had er een ijzige stilte tussen hem en Mary gehangen. En dat terwijl hij niets liever wilde dan haar liefhebben, haar frêle lichaam vasthouden en zijn lippen op de hare  drukken. Hij hield van haar en moest haar dat eindelijk es duidelijk maken. Hoofd en hart verbinden. Vandaag nog.

sam_1539

Försök att översätta till Svenska

LÄKAREN

Mary Mc Donald avbröt telefonsamtalet med röntgenavdelning. Hon var nyligen diplomerad och såg upp till doktor Jason Reece. Hans blonda lockar, oemotståndligt leende och atletiskt byggd kropp, väckte en kraftig ostadighetskänsla. Men hans vackra, blå ögon såg förvildad ut nu. Klart att något gav honom dåligt humör. Något han höll henne ansvarig för. “Jag vill att det här ordnas idag, hör du. Idag!” skrek han otåligt. Om han umgicks så här med sjukhuspersonalen, ville hon inte längre samarbeta med honom.

Oj då! Om doktor Jason bara hade pluggat i Örebro. Universitetsjukhuset där erbjudar folk från hela länet sjukvård och började utbilda läkare sedan 2011, i ett eget, nybyggt utbildningcenter. Eftersom man hanterar problembaserad lärande, finns det utom hörsalar även många ställen, där små studentgrupper får överlägga. Fika och lunch kan njutas i ett öppet, kanariegult matsal, som liknar en foodtruck på ett litet torg på en fin sommardag.

Medicinska biblioteket i utbildningscentret innehar uppslagsböcker, forskningsartiklar, tidskrifter, e-böcker och elektroniska databaser. Under sommarperioden tar bibliotekets medarbetare tid att ordna kollektionen. Det ger dem möjligheten att accentuera vissa teman.

Därför står det nuförtiden, på en prominent plats, ett skåp fyllt med inte-vetenskaplig litteratur; klassika romaner – ingen skräplitteratur – och även patienternas och läkarnas erfarenhetsberättelser. Skåpet är en inbjudan till unga läkare som utbildas, att ge akt på läkaren och patienten i alla sina dimensioner. En retelse att hantera en holistisk människosyn och inte bara tänka i ett medicinskt problem eller funktionella kollegor.

Doktorsavhandlingar av de första doktoranderna spikades med stolthet i ett typ ‘kunskapsträd’ i biblioteket. Örebros utbildningsprogrammet för läkare är en sådan stor succé att det redan behövs mer nybygget.

Jason struntade i larmsignal från bröstfickan. Han förstod att han hade betett sig överlägset och hänsynslöst. De senaste dagarna hade stämningen mellan honom och Mary varit ytterst frostigt, medan han önskade inget hellre än att älska henne, att hålla hennes smala kropp och trycka sina läppar mot hennes. Han var kär i Mary och skulle fan äntligen förklara det för henne. Få balans mellan huvudet och hjärtan. Redan idag!

Getagged , , , , , , , , , ,

Reisgezelschap

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Ze gaat al vele jaren met ons op reis en eigenlijk kun je je geen beter gezelschap wensen; haar sympathieke verschijning doet onmiddellijk ontspannen. Giechelende pubermeisjes willen met haar op de foto en de schipper van een veerpontje knipoogt en zet ons gratis over. Mannen draaien eindeloos om haar heen voor ze naar haar leeftijd durven vragen. Eigenlijk gaat het ze maar om één ding: haar gewoon even aanraken.

Op de camping in Grisslehamn heeft ze al een paar uur in de zon staan flirten als ze beet heeft. Gesterkt door een borreltje of wat durven twee Finse mannen op leeftijd het aan: “wot ae nais bus!”  zeggen ze, met de duim goedkeurend omhoog. “Hou old?” In door drank verwrongen gebrabbel uiten ze zich goedkeurend over de kilometerstand en over de bewezen diensten bij het brandweerkorps van Drunen. Het is zoeken naar woorden met de beschonken mannen. Maar, zo stelt de meest expressieve van de twee luidruchtig vast:  “it doesn’t matter; we can mix dutch, svenska, english and finnish…we un-der-stánd each other …that’s good, that’s góód!.”  Hij kijkt erbij alsof we op het punt staan als bloedbroeders een pact te sluiten voor de rest van ons bestaan, enkel omdat we de liefde delen voor deze schoonheid op wielen.

Dat we al de volgende dag naar Åland zullen doorreizen stemt de heren droevig en opgewonden tegelijk.  “Åland! Jo men då måste vi ju visa alla fantastiska platser för er!” Pak een kaart en we vertellen waar het leuk is! Tussen wat folders vind ik een overzichtskaartje. Onze vrienden staren er naar alsof ze nog nooit in hun hele Zweeds-Finse leven zoiets onbenulligs hebben gezien. “Nejmen, dén funkar ju inte!– diepe zucht –  Een paar slappe benen gaan op weg naar een auto om terug te komen met een prachtige, nieuwe wegenatlas. Verrassend trefzeker worden de bladzijden die Åland weergeven, – grrrrats grrrats – uit het boek gescheurd. “You can kéép it, you can kéép it”. Met een mengeling van verbazing en plezier nemen we een dag later, goed geïnformeerd, de veerboot naar Eckerö.

Dat is wat ze oproept, zelfs als ze in kruiptempo bergopwaarts of tegen de wind in het verkeer doet vertragen. Je kunt gewoon niet boos worden op haar gebreken en de tekenen van verval. Na een zwerftocht van weken heeft ze ons, zoals altijd, weer veilig thuis gebracht. Ze liep als een zonnetje en ach, opstartproblemen, die heb ik zelf ook wel es.

Reisgezelschap fotoFörsök att översätta till Svenska

RESESÄLLSKAP

Hon åkte med på våra resor i många år och det finns faktiskt inget bättre resesällskap; hennes sympatiskt utseende gör att man slappnar av omedelbart. Fnissande unga tjejer tar selfies med henne på bakgrunden och färjans skeppare blinkar åt henne och klargör att vi behöver inte betala för överfarten. Män i en viss ålder kan inte låta bli att cirkla runt henne ett bra tag innan de vågar informera efter hennes ålder. Egentligen har de bara ett enda behov: att beröra henne.

På campingen i Grisslehamn har hon ställt sig i härliga solljuset och flörtat några timmar innan hon  har succé. Med modet stärkt av några supar vågar två äldre finska gubbar stegen: “wot ae nais bus!” säger de, med tummen upp för godkännande. “Hou old?” Alkoholen gör deras uttalande lite konstig men vi förstår att mätarställning tilltalar dem och de beundrar bussens gjorda tjänster hos brandkåren i Drunen. Vi letar hårt efter riktiga ord med dessa berusade män. Men, så fastslår han som är mest uttrycksfullt: “it doesn’t matter; we can mix dutch, svenska, english and finnish… we un-der-stánd each other …that’s good, that’s góód!”  Han ger oss blicken som om vi precis har blivit blodsbröder för resten av våra liv, bara eftersom vi alla älskar den här skönhet på hjul.

Att vi ska avresa till Åland redan nästa dag gör våra finska vänner ledsen. Samtidigt brinner de för Åland: “Jo men då måste vi ju visa alla fantastiska platser för er. Ge oss en karta!” Mellan en stapel broschyrer hittar jag en liten översiktskarta. Vännerna stirrar på den som om de aldrig i livet har sett något så bedrövligt. “Nejmen, dén funkar ju inte!”  – djup suck – Ett par slappa ben ge sig iväg till en bil för att hämta en praktfull ny vägkartbok. Med en överraskande bestämdhet rivas Ålands sidorna – grrrats grrrats – ur boken. “You can kéép it, you can kéép it”. Nästa dag åker vi färjan till Eckerö, välinformerade och fortfarande fyllda av känslor av förvåning och nöje.

Det där är vad hon framkallar, även om hon uppehåller trafiken när hon trotsar motvind eller tar sig, i krypfart, upp för branta vägar. Det är helt enkelt omöjligt att bli arg på hennes brister och förfallstecken. Efter många veckor på tur har hon, som hon alltid gjort, skjutsat oss hem på ett tryggt sätt. Hon rullade lysande och ärligt talat, startproblem; dessa har också jag själv ibland.

Getagged , , , , , ,